door Pieter Lukkes
(geograaf)
———————————————————————————————————
Windenergie in Nederland. Alle argumenten op een rijtje
Windenergie is omstreden. De weinig genuanceerde berichtgeving over windenergie laat zien dat de discussie erover tamelijk gepolariseerd is. Dat komt niet alleen door het zware stempel dat windenergie op grote landelijke productiegebieden drukt. Ook financieel moeten er offers voor worden gebracht. Uiteraard roept dat politieke en maatschappelijke vragen op. Wat is het nut en wat de noodzaak van windenergie, wat zijn de kosten en hoe staat het met de baten ervan? Zijn er nu of straks betere alternatieven? Het volgende biedt een overzicht van de positieve en negatieve eigenschappen van windenergie.
Zeven belangrijke criteria
Windenergie in Nederland kan worden beoordeeld op grond van een zevental criteria.
Die criteria zijn:
1) De opwekking van schone energie.
2) De bijdrage aan het milieu.
3) Maatschappelijke productiefactoren ,waaronder subsidies.
4) Bedrijfseconomische resultaten
5) Geografisch-planologische overwegingen.
6) Sociale en politieke factoren.
7) De invloed van hogere organen, met name Brussel.
Sterkte-zwakte analyse
In het volgende wordt aan de hand van de juist genoemde 7 factoren bekeken welke de sterke en welke de zwakke kanten van windenergie zijn. Zijn er geen betere manieren om te evalueren? Die zijn er zeker. Zoals een geografische maatschappelijke kosten-batenanalyse, een nut- en noodzaakanalyse en/of een analyse van de economische en technologische perspectieven van onze energievoorziening. Aan deze meer integrale aanpak, mits op strikt wetenschappelijke wijze uitgevoerd, behoort de voorkeur te worden gegeven. Helaas zijn deze analyses niet of nauwelijks uitgevoerd. Noch op nationaal noch op Europees niveau.
Strevers en tegenstrevers
Wat wordt in het volgende overzicht onder ‘sterk’ en wat onder ‘zwak’ gerangschikt?
Ten aanzien van het onderwerp windenergie zijn er duidelijk twee partijen: de strevers en de tegenstrevers. Daarbij is het de bedoeling van de strevers om meer turbines op het land te bouwen. De tegenstrevers willen dat voorkomen. In de volgende paragrafen wordt uitgegaan van het gezichtspunt van de strevers. Dat wil zeggen dat “sterke punten” die zaken zijn die helpen om het doel van de strevers te bereiken. In een open maatschappij als de onze hebben deze zaken heel vaak betrekking op de mate waarin de windenergiesector op hulp van buiten mag rekenen. Of dat terecht is of niet is minder van belang. Als die hulp maar komt.
Onder de zwakke punten zijn factoren gerangschikt die niet zo leuk zijn voor de windenergiesector; zij kunnen het bereiken van hun doelen bemoeilijken of verhinderen.
In het algemeen kunnen de sterke punten van de strevers worden aangeduid als zwakheden van de tegenstrevers en omgekeerd.
Sinterklaas als realiteit
De vraag is natuurlijk wat het waarheids-gehalte is van sterke en zwakke punten.Wat dit betreft moet onderscheid worden gemaakt tussen zaken die reëel zijn en zaken die waar zijn. Reële zaken hoeven niet waar te zijn. Ze zijn reëel omdat een flink deel van de bevolking er in gelooft.
Zo gelooft onze jongste jeugd in Sinterklaas en vanuit dat geloof is de goedheilig man een realiteit. Volwassenen proberen deze realiteit de schijn van waarheid te geven. Met dat doel charteren ze (stoom)boten, halen witte paarden van stal en camoufleren mensen door ze snor en baard aan te plakken en ze in een bisschoppelijk habijt te steken.
Hetzelfde geldt voor windenergie. Deze vorm van energieopwekking kan zich verheugen in het geloof dat het een zegenrijke manier is van energieopwekking. Maar is dit ook de waarheid? Voor de branche is het van het grootste belang dat het geloof en vertrouwen in windenergie onwankelbaar is en blijft. Zo onwankelbaar dat het geloof boven de empirisch bepaalbare werkelijkheid gaat (1).
De branche heeft dan ook geen behoefte om windenergie op wetenschappelijke wijze aan deze werkelijkheid te toetsen.
Dat is wel begrijpelijk. Want de wetenschap toetst bij voortduring bestaande opvattingen op hun houdbaarheid. Juist daarom vragen veel mensen, bij wie dit geloof ontbreekt, alsmaar om meer wetenschappelijk onderzoek.
Politieke moed en onderzoek zijn hard nodig
Het hiernavolgende overzicht zal niet bij iedereen in goede aarde vallen. Er
zal worden gezegd dat het een subjectieve selectie van feiten is. Dat
is zo. Niemand is in staat om het hele veld in detail te overzien. Dus
is elk overzicht subjectief. Anderen zullen boos of verdrietig worden
omdat hun opvattingen in onvoldoende mate worden bevestigd. Dat is dan
een boosheid uit onmacht. Onmacht om de essentie van hetgeen hierboven
is gesteld aan te tasten. Daartoe is ook de Tweede Kamer niet in staat.
Bij de behandeling van de Energienota 2008 hebben verschillende
partijen, zoals CDA en PvdA, forse groei-eisen aan windenergie
gesteld. Met vermelding van de maatschappelijke en ruimtelijke
consequenties daarvan? Nee! Hebben zij dan aangetoond dat wij daarmee
ook maar één meter opschieten in de richting van een ver verwijderd
doel? Nee, ook dat niet. Om iets te kunnen aantonen is onderzoek
nodig. De overgrote kans is echter dat verder onderzoek de juistheid
van bovenstaande alarmerende boodschap zal bevestigen.
Dit soort onderzoek is tot dusver niet verricht omdat belangrijke
actoren (grote jongens) het risico ervan te groot vinden. Toch is het
maatschappelijk onverantwoord het buiten de agenda te houden. Maar dan
moet het wel om onbetwistbaar goed onderzoek gaan. Een garantie
daarvoor kan zijn dat het onderzoek wordt geformuleerd, uitgevoerd en
gemonitord op een wijze waaraan deskundigen van de kant van zowel de
strevers als de tegenstrevers hun fiat geven.
De politieke verwevenheid met de windenergiesector is te groot.Op deze
manier zijn zowel ‘Brussel’ als ‘Den Haag’ in een zelf (en door anderen )
opgezette fuik gezwommen. Er zal politieke moed en ondogmatisch denken
voor nodig zijn om daar weer uit te komen.
Noten bij overzicht argumenten windenergie
1) (Her)lees in dit verband: dr. J.van Baal (
1909-1992, ARP, voortreffelijk etnoloog, gouverneur Nieuw- Guinea,
burgemeester van Ede): Over wegen en drijfveren der religie. 1947.
Noord-Hollandsche Uitgeverij ,Amsterdam.
2) CBS: Statline; www.WSH.nl
3) Zie hiervoor en tal van andere, meest technische, eigenschappen van windturbines: J.A.Halkema: Windmolens, Fictie en Feiten, derde druk 2002. Quantes, Rijswijk. De bochure van J. Beurskens en G. van Kuik: Alles in de Wind, 2001, ( ECN.nl) moet waarschijnlijk worden opgevat als een reactie op de publicatie van Halkema.
4) Clemens Tauber (EON): Energie-und volkswirtschaftliche Aspekte der Windenergienutzung in Deutschland. In: Energiewirtschaftliche Tagesfragen,nr. 12,2002.
5) P.Lukkes: Iewiewaaiweg, sociaal-geografische maatschappelijke kosten-batenanalyse van windenergie, Stichting Frija, Sumar, 2003.
6) A.C.de Goederen: Notities betreffende het eventuele “betrouwbare vermogen” (capacity credit) van een (buitengaats opgesteld) megawindpark. Ongepubliceerd, 2005
7) www.cpb.nl
8) Projectbureau Duurzame Energie: Windenergie en vogels. 1999 resp. NRC-Handelsblad 28.08.2008.
9) Af te leiden uit: www.novem.nl en de zeer professionele website van Wind Service Holland.
10) Dit wordt soms wel erg luid van de daken geroepen. Bijvoorbeeld in een grote advertentie van Raedhuis & Partners, die onder de kop “LEEF VAN DE WIND” aan geldschieters een rendement van 19,46% in het vooruitzicht stelt. Hetzelfde geldt voor een paginagroot artikel in De Telegraaf van 09.02.2008. In grote letters staat daar boven: Henk Keilman maalt goud na slimme investering in molens. Multimiljonair leeft van de wind. Deze subsidie-miljonair stelde medio september 2008 op t.v. voor om 4000 turbines in de Wieringermeer te bouwen. Natuurlijk is dat slechts mogelijk door het hele gebied te ontvolken.
11) www.bndestem.nl/algemeen/binnenland/3269554/opbrenst-windmolen-ook-naar-...
12) Zie 11)
13) ECN.nl/wind/extra/waarom-windenergie
14) Programma Paul en Witteman 18.02.2008
15) Rijksadviseur voor het Landschap: Windturbines in het Nederlandse landschap. 3 dln. 2007
16) Zie: Bosch en Van Rijn: Projectenboek Windenergie, 2008. Opdrachtgevers VROM en EZ.
17) Garret Hardin: The tragedy of the commons. Science 1968
18) C.A.J.Vlek: Locatie-beslissingen over energievoorziening: verdamping van het Nimby-cliché door verbetering van de besluitvorming. Rijksuniversiteit Groningen , 2000.
19) VROM/EZ: Near shore windpark, Milieu-effectrapport .2000
20) D.Samsom in NRC-Handelsblad 24.08.2002
21) www.politiek-digitaal.nl/archief_200407/lobbyen_in_europa
22) Het Centraal Planbureau deelt dit inzicht. Zie A.Verrips (CPB-projectgroep): Maatschappelijke kosten en baten van windenergie op zee. In: SPIL nummer 6. 2006
23) Veel politici bijten liever het puntje van hun tong af dan dat zij toegeven in het verleden fouten te hebben gemaakt, maar de volgende passage kan toch niet anders dan als een bekentenis worden gelezen : Provincie Flevoland : Beleidskader windenergie 2007: Hier wordt als eerste doel aangemerkt: Herstel van het oorspronkelijke open landschap en concentratie op enkele plekken.
** Dank aan A.C. de Goederen voor het kritisch doornemen van de tekst.
LEEUWARDEN, OKTOBER 2008
2) CBS: Statline; www.WSH.nl
3) Zie hiervoor en tal van andere, meest technische, eigenschappen van windturbines: J.A.Halkema: Windmolens, Fictie en Feiten, derde druk 2002. Quantes, Rijswijk. De bochure van J. Beurskens en G. van Kuik: Alles in de Wind, 2001, ( ECN.nl) moet waarschijnlijk worden opgevat als een reactie op de publicatie van Halkema.
4) Clemens Tauber (EON): Energie-und volkswirtschaftliche Aspekte der Windenergienutzung in Deutschland. In: Energiewirtschaftliche Tagesfragen,nr. 12,2002.
5) P.Lukkes: Iewiewaaiweg, sociaal-geografische maatschappelijke kosten-batenanalyse van windenergie, Stichting Frija, Sumar, 2003.
6) A.C.de Goederen: Notities betreffende het eventuele “betrouwbare vermogen” (capacity credit) van een (buitengaats opgesteld) megawindpark. Ongepubliceerd, 2005
7) www.cpb.nl
8) Projectbureau Duurzame Energie: Windenergie en vogels. 1999 resp. NRC-Handelsblad 28.08.2008.
9) Af te leiden uit: www.novem.nl en de zeer professionele website van Wind Service Holland.
10) Dit wordt soms wel erg luid van de daken geroepen. Bijvoorbeeld in een grote advertentie van Raedhuis & Partners, die onder de kop “LEEF VAN DE WIND” aan geldschieters een rendement van 19,46% in het vooruitzicht stelt. Hetzelfde geldt voor een paginagroot artikel in De Telegraaf van 09.02.2008. In grote letters staat daar boven: Henk Keilman maalt goud na slimme investering in molens. Multimiljonair leeft van de wind. Deze subsidie-miljonair stelde medio september 2008 op t.v. voor om 4000 turbines in de Wieringermeer te bouwen. Natuurlijk is dat slechts mogelijk door het hele gebied te ontvolken.
11) www.bndestem.nl/algemeen/binnenland/3269554/opbrenst-windmolen-ook-naar-...
12) Zie 11)
13) ECN.nl/wind/extra/waarom-windenergie
14) Programma Paul en Witteman 18.02.2008
15) Rijksadviseur voor het Landschap: Windturbines in het Nederlandse landschap. 3 dln. 2007
16) Zie: Bosch en Van Rijn: Projectenboek Windenergie, 2008. Opdrachtgevers VROM en EZ.
17) Garret Hardin: The tragedy of the commons. Science 1968
18) C.A.J.Vlek: Locatie-beslissingen over energievoorziening: verdamping van het Nimby-cliché door verbetering van de besluitvorming. Rijksuniversiteit Groningen , 2000.
19) VROM/EZ: Near shore windpark, Milieu-effectrapport .2000
20) D.Samsom in NRC-Handelsblad 24.08.2002
21) www.politiek-digitaal.nl/archief_200407/lobbyen_in_europa
22) Het Centraal Planbureau deelt dit inzicht. Zie A.Verrips (CPB-projectgroep): Maatschappelijke kosten en baten van windenergie op zee. In: SPIL nummer 6. 2006
23) Veel politici bijten liever het puntje van hun tong af dan dat zij toegeven in het verleden fouten te hebben gemaakt, maar de volgende passage kan toch niet anders dan als een bekentenis worden gelezen : Provincie Flevoland : Beleidskader windenergie 2007: Hier wordt als eerste doel aangemerkt: Herstel van het oorspronkelijke open landschap en concentratie op enkele plekken.
** Dank aan A.C. de Goederen voor het kritisch doornemen van de tekst.
LEEUWARDEN, OKTOBER 2008
Hoe kan het dat deze website zo’n sterk negatief standpunt handhaaft tegenover windenergie? Bewijst alleen het feit dat Denemarken al bijna 20% van de elektriciteit uit windenergie produceerd, en onafhankelijke onderzoeken (onder andere van het ECN) aantonen dat de kostprijs van windenergie in de toekomst lager kan zijn dan die van fossiele brandstoffen, niet dat windenergie wel degelijk de moeite waard is om verder in te investeren? Is het niet enorm kortzichtig om het niet te doen?
Beste Bjorn. Over de ervaringen in Denemarken lees je hier http://www.groenerekenkamer.nl/node/933 . Komt jouw citaat van het ECN niet neer op de constatering dat windenergie nu nog te duur is? Dan is er toch alle reden om de investeringen uit te stellen totdat de wind wel een rendabele bron is?
Beste Jaap,
Zeer interessante site met zeer veel persberichten. Ik vind het navigeren op jouw site nogal moeilijk. Kun je me aangeven waar duidelijk een financiële kosten-baten analyse wordt gemaakt?
Bij voorbaat dank
Beste lezers,
De een of andere grappenmaker begint onder mijn naam lelijke dingen te schrijven ("En daar wou ik nog aan toevoegen dat iedereen …")
Zal Theo Richel vragen de reactie te verwijderen.
De heer Lukkes legt ook haarfijn uit hoe dat kan, slimmerik.
Tip: ze gaan naar de beurs, dus grijp je kans. Laatste boekjaar 300% winst.
Beste Jan Stevens,
Je bent niet de enige die het gebruikt, maar de kreet de ‘wind waait nog steeds gratis’ is weliswaar 100% waar, maar wat hebben we eraan? Vanuit die visie is olie namelijk ook gratis. Niemand heeft er een cent voor hoeven te betalen toen dat spul in de grond werd gestopt. De winning en de omzetting tot een bruikbare vorm van energie kost evenwel handenvol geld, en dat geldt zowel voor olie als voor wind. Op de een of andere manier willen mensen dat niet begrijpen, kijk t nu toch eens gratis waaien!
Voor de Farao’s was aardolie een waardeloos product, pas in de 19e eeuw kreeg olie ‘waarde’ omdat mensen die waarde er aan gaven. Toen kwam er een industrie die geld verdiende op basis van al dan niet ingebeelde schaarste van dat spul. Du moment dat je om de gratis wind te benutten een niet gratis windmolen verkoopt wordt wind een economisch goed, net zo iets als olie. De windindustrie en bijvoorbeeld de getijdemolenindustrie zullen zich dan ook volgens precies dezelfde wetten ontwikkelen als de olie industrie (nou ja niet helemaal, de olieindustrie kwam van de grond omdat de mensen het wilden gebruiken, de windindustrie wordt ons opgedrongen), maar ik hou vol er is geen enkel verschil tussen de olieindustrie en de windindustrie. Ook qua vernieuwbaarheid: wind wordt weliswaar voortdurend opnieuw ‘aangemaakt’, maar dat wordt olie ook. Natuurlijk in een veel lager tempo, maar van die windenergie is juist weer erg weinig beschikbaar, zeker gezien de hoeveelheid ruimte die er voor geschikt is. Ik ben al benaderd door windmolenboeren uit Flevoland die protesteren tegen de aanleg van windmolens door hun buurman, die vangt hun wind namelijk af. Duurzame energie als schaars goed, wie had dat gedacht.
Beste Theo,
Da’s een leuke, die had ik nog niet gelezen: olie is net zo gratis als wind en olie wordt steeds opnieuw gemaakt, zij het een beetje langzaam.
Toch een beetje tegengas: voorlopig is er nog geen regering of firma die erin is geslaagd om de wind in eigen beheer te krijgen. Bovendien komt de wind letterlijk aanwaaien, je hoeft hem niet per supertanker of kwetsbare pijplijn van tamelijk ver te halen. De kans dat er oorlogen om wind gaan worden gevoerd lijkt me voorlopig ook nog een stuk kleiner dan om olie. Dat er nog steeds olie wordt gevormd zal best waar zijn (elke denkbare chemische reactie verloopt, alleen de snelheid kan aan de -erg- lage kant zijn zodat je er niet per se ook wat aan hebt) maar dat gebeurt in een tempo dat bij lange na niet correspondeert met het tempo waarmee het nu uit de grond wordt gehaald. Is wel een leuk weetje voor de geologisch geïnteresseerden maar heeft toch erg weinig nut voor de toekomstige energievoorziening.
Ben het helemaal eens met de weerzin/weerstand tegen windturbines op land: ze staan op verscheidene manieren in de weg, zeker in dichtbevolkte streken, waar ruimte een schaars goed is waar je verstandig mee om moet gaan. Die windturbines moeten daarom op zee. Er is heel erg veel zee en het waait er een stuk harder. Op de bodemn funderen is niet per se nodig. Er zijn al aan de bodem verankerde (zo’n ketting of wat dan ook kan aardig lang wezen) op een drijvende fundering. Onder of boven water. Aan onderhouds- (corrosie, slijtage) en installatieproblemen wordt serieus gewerkt.
Ook aardig dat u de boeren noemt als typische NIMBY-ers. Zo ga je denken als je op een 20 hectare woont terwijl de doorsnee Nederlander één hectare deelt met nog 3 landgenoten. Alle grondgebruik inbegrepen dan. Anders ziet het er nog somberder uit.
Het argument ‘beschikbaarheid’ verdwijnt nogal eens naar de achtergrond, het enige strijdpunt lijkt de kWh-prijs. Maar een voordeel van die windmolens is dat je toch stroom kunt produceren als de olie- en gasimport het laat afweten. Misschien wel genoeg voor een paar onmisbare toepassingen.
In een optimistische bui zie je aankomen dat ook zonnecellen (PV) zo goedkoop te maken zullen worden dat je daar zelfs voor een redelijke kWh-prijs wat mee kunt. Wat zou trouwens de Duitse overheid bezield hebben om al die zonnepanelen voor degene die ze op zijn dak legt aantrekkelijk te maken via een gegarandeerde -dure- afname van de daarmee opgewekte stroom?
Misschien gaat het denken een klein beetje om: 40 jaar geleden geloofde zowat iedereen: ‘buiten is groot en alles wat jerin dumpt verdwijnt vanzelf, dat beetje is ten opzichte van de grond/de zee/de lucht niet de moeite’. Dat bleek niet helemaal waar, en er waren zo hier en daar wat bijverschijnselen. Wie nu voorstelt om zijn troep gewoon in de gracht te flikkeren of in uw en mijn lucht te blazen doet het toch in de publieke opinie niet helemaal goed. En da’s maar goed één generatie geleden. Kunt u zich voorstellen dat het denken over onze energievoorziening een dergelijke ontwikkeling gaat doormaken?
Je zou je als groene rekenaar niet alleen moeten afvragen: ‘kan het op korte termijn niet wat goedkoper’, maar ook: ‘wat levert het op in de toekomst ‘? De standaardgrap is natuurlijk dat voorspellen erg moeilijk is, zeker als het de toekomst betreft, maar je zou je verbeeldingskracht eens aan het werk kunnen zetten. Of HSL en Betuwelijn ooit wat gaan opleveren lijkt me hoogst twijfelachtig, maar voor die windturbines zou het wel eens anders kunnen gaan liggen.
Hoi Jan,
Als die windturbines echt wat gaan opleveren, dan komt het met die HSL en Betuwelijn ook wel goed. Een probleem zou kunnen zijn dat bij windkracht 4 of minder er geen treinen rijden.
Pak je toch gewoon de auto! Kniesoor die d’r op let.
Ik vind ‘zou kunnen’ toch niet echt overtuigend om er zoveel geld in te steken. En ik begrijp helemaal niet waarom je windenergie moet gaan promoten op een moment dat de prijs van olie duidelijk maakt dat er geen werkelijke schaarste dreigt. Voor hoeveel jaar heeft Jan Stevens voedsel in zijn provisiekast liggen? Verbouw je al voedsel voor het moment dat dat onbetaalbaar wordt? Of zegt-ie, ik heb geen voedsel, ik verzamel liever geld, dan weet ik dat ik altijd voedsel kan kopen?
Ik kan me heel goed voorstellen dat er ergens een boer is die op grond van economische overwegingen tot de conclusie komt dat windmolens voor hem de beste oplossing zijn. Prima! Maar de huidige gedwongen nering is alleen goed voor de verkopers van windmolens.
Om welke redenen vindt je windmolens eigenlijk zo interessant?
Voor het klimaat? Die bijdrage kan simpelweg vergeten worden. Er is uberhaupt geen CO2-probleem, en als het er wel was zou windenergie er geen oplossing voor zijn. Dat laat Lukkes wel zien.
Voor mogelijke tekorten aan fossiele brandstoffen? Dat lost de markt toch vanzelf op? Als er echt tekorten komen aan fossiele brandstoffen schakelen we heus wel over op zon en wind of nucleair. Dat gaat vanzelf en dat is heel wat aantrekkelijker dan zoals nu geld van mensen afpersen en ze te dwingen te accepteren dat er molens geplaatst worden.
Wat worden we hier nu toch beter van? Met windmolens kun je elektriciteit opwekken, geen twijfel aan, maar de prijs is op het ogenblik nog te hoog om daar aan te beginnen.
Beste Theo,
Eerst een beetje weerwoord:
Ik vind windmolens interessant omdat ze een manier zijn om een beetje van de kernfusieenergie die de aarde dagelijks gratis van de zon geleverd krijgt te oogsten. Je kunt ze NU bouwen en ze doen het meteen.
En het antwoord op: ‘je hebt toch ook geen levensmiddelenvoorraad van een paar jaar’ (een paar weken red ik wel denk ik) is: die vergelijking gaat wel HEEL erg mank. Voedsel wordt, rampen daargelaten, elk jaar opnieuw verbouwd, met meestal meer dan één oogst per jaar. Met zorgvuldig beheer van grond en water kan dat heel erg lang goed gaan.
Fossiele brandstof wordt in een fors tempo onomkeerbaar (onomkeerbaar althans zonder inzet van energie ) omgezet in warmte (om mee te beginnen in elk geval), water en koolzuur. De restjes even buiten beschouwing gelaten.
De markt doet echt zijn best om nieuwe fossiele brandstoffen te vinden. Ook de Nederlandse off-shore industrie vaart daar wel bij. Maar een toch uiterst serieuze firma als Shell lukt dat al jaren niet zo best: hun winbare voorraden dalen nog steeds. De curves van een paar decennia geleden kun je blijkbaar niet doortrekken in de toekomst. En de nieuw gevonden olie wordt steeds duurder om te winnen.
Kleine voorzet voor een discussie waarin ook groen (?) gerekend wordt:
huidige olieprijs is, zeg 60 euro per barrel. De verwachting dat ie op de middellange termijn verder niet echt zal dalen heeft Shell er in elk geval toe gebracht om weer flink te investeren in de winning van olie uit teerzanden. Dat is verliesgevend als een vat olie minder dan 80 dollar gaat opbrengen.
Verder in euro’s: 60 euro (met de huidige dollarkoers ben je duurder uit) per barrel van 150 liter geeft 40 eurocent per liter olie. Als we die liter nou eens verstoken in een elektrische centrale, dan levert die met een beetje moderne installatie zo’n 5 kWh elektrische energie op (50% elektrisch rendement). Energiekosten per kWh zo’n 8 eurocent. Alles een tikkeltje afgrond. Hebben we voor het gemak aangenomen dat er geen kosten verbonden zijn aan het verslepen en misschien nog verder verwerken van de olie om hem in die centrale te kunnen stoken. En is bouw en onderhoud van de centrale nog even gratis.
Komt dat al eng dicht in de buurt van concurrerend met wind? Natuurlijk wil je steenkolen stoken. Alleen, waarom zou de prijs van steenkolen zo heel erg veel lager dan die van olie blijven? Er is vraag zat. Met die hoge olieprijzen wordt het allicht weer eens interessant om er vloeibare brandstoffen van te maken.
Doe de titel van je website ‘de groene REKENkamer’ een keertje eer aan.
Schieten s.v.p.!
Volgende (?) onderwerp voor een sommetje:
Wie durft een sommetje te maken waarin de Betuwelijn zijn geld gaat opbrengen? Idem voor de HSL van Schiphol naar Breda? Wel svp de tot dusverre door de overheid gedane investering tegen 4% rente meenemen. Tegengas graag inclusief sommetje.
Hoi Jan,
1. Sommetje Betuwelijn:
A. Betuwelijn gaat failliet; staat blijft met schuld achter.
B. Handige jongen koopt voor weinig eurotjes de Betuwelijn.
C. Betuwelijn direct winstgevend
(n.b. lees windmolen daar waar Betuwelijn staat)
2. Sommetje HSL:
A. Concessie is al vergeven aan KLM en de NS voor weinig.
B. Staat legt op concessie zwaar toe (nu al!)
C. KLM en NS hebben al standaardwinstmarge ingebouwd
(n.b. lees windmolen daar waar concessie staat)
Bedragen mag je zelf invullen, maar duidelijk is wel dat beide spoorlijnen direct winstgevend zullen worden. Vraag alleen niet wat het gekost heeft.
Hallo OB,
Ik heb het idee dat de door jou geschetste manier van winstgevend maken (via een strikte scheiding van kosten en baten) een tikkeltje verdacht begint geworden sinds het recente démasqué van het zakenbankwezen. Doe s.v.p. eens een echt sommetjes en vraag je dan af of die windmolens niet binnen redelijke tijd nog wel eens winstgevend zouden kunnen worden. Dat dat met de Hollandse IJzeren Rijn echt niet gauw zal gaan gebeuren, daar ben ik het mee eens.
Deugt mijn sommetje niet v.w.b. de olieprijs? Rendement centrales? ???Andere stommiteiten? Hoe zit het met de Chinese (en zij niet alleen) investeringen in windturbines, hebben die ook hun verstand verloren? Graag enig weerwoord.
Inmiddels heb ik enkele practische waarden inzake windenergie kunnen achterhalen. De moderne windturbines beginnen te draaien bij een windsnelheid van 4 tot 6 m/s, dat is windkracht 3 tot 4 op de schaal van Beaufort. Bij windsnelheden van 16 tot 22 m/s (windkracht 7 tot 8) moet de turbine stilgezet worden, vanwege de kans op het afbreken van de rotorbladen (rukwinden) De rotorbladen van windturbines zijn draaibaar, waardoor het toerental zo konstant mogelijk wordt gehouden, wat nodig is bij koppeling aan het electriciteitsnet. Het rendement van een moderne windturbine zal de theoretische waarde van 59 % lang niet halen, practisch zal het rendement hooguit 10 % bedragen. Verliezen ontstaan doordat de windsnelheid achter de rotorbladen niet nul is, door turbulenties aan de uiteinden en randen van de rotorbladen(die lawaai veroorzaken) en door overbrenging en wrijving aan tandwielen en lagers. Wanneer de energie moet worden opgeslagen in accu’s zijn de verliezen nog groter. Beschikbaarheid van windenergie en behoefte vallen lang niet altijd samen. Gemiddeld waait het midden op de dag het hardst, ‘s nachts het minst. En natuurlijk waait het ook wel eens niet of niet hard genoeg.
Plaats van vraag en aanbod vallen al evenmin samen, dus zijn er transportkosten en -verliezen. Eigenlijk is windenergie niet geschikt voor grootschalige toepassing, wel prima voor lokaal en privégebruik.
Het plan Lievens had overigens een oplossing kunnen geven voor gebruik op grote schaal(omzetting van windenergie in potentiële energie, dus waterhoogte verschil in het IJsselmeer) Het is verworpen. Op welke gronden? Ik vind nog steeds een goed plan.
De kern het het energieprobleem ligt echter niet besloten in de steeds verder oplopende kosten van energiedragende grondstoffen en de productie van CO2, maar in het enorme en overmatige gebruik. En natuurlijk kan niemand van de wind alleen leven.
@ w.haenen
Lievense’s plan kwam neer op maken van een stuwmeer met een hoogte van 10 of 20 meter in het IJsselmeer. Tamelijk dure hobby om een buffer met niet al te grote capaciteit (dat is: oppervlakte x hoogte) te maken. En het (bescheiden) risico op een dijkdoorbraak zou wel erg kostbare gevolgen kunnen hebben met zoveel steden aan of vlakbij het water. Slimmer lieden keken iets verder dan hun neus lang was, namelijk over de grens. De dit voorjaar opgeleverde koppeling van het Nederlandse stroomnet aan het Noorse (hoogspannings-gelijkstroom met veel lagere verliezen dan met wisselspanning) is een veel slimmere variant: Noorwegen heeft heel grote stuwmeren en heel grote hoogteverschillen. De Franse kerncentrales bufferen trouwens ook met stuwmeren. Zelfs de Belgen hebben er voor dat doel eentje aangelegd bij Vianden. Stroom over (zo’n kerncentrale kan niet zo maar uit)? Dan pomp je water omhoog.
Wil ik daarin leven? Ik denk het niet, Elmar. Maar ik wil ook niet leven in een wereld waar op basis van op zijn best twijfelachtige en op zijn slechtst ronduit foute theorieen de vooruitgang de nek om wordt gedraaid. Waar miljarden worden uitgegeven om de uitstoot van kooldioxide aan banden te leggen (met alle gevolgen van dien) ondanks de feiten die aantonen dat het gas helemaal geen (significant) effect op het klimaat kán hebben. Waar miljoenen mensen van de malaria moesten creperen omdat men onterecht dacht dat DDT eierschalen dun maakte. Waar men blijkbaar zo graag alternatieve energie wil dat men totaal ongeschikte technieken promoot. Waar angst wordt gezaaid en wanhoop geoogst.
Geloof me, als volbloed progressief doet het mij vooral pijn dat juist die groepen die zich ook progressief noemen zich juist zo regressief gedragen.
Beste wütende Koch,
Een aantal omgedraaide waarheden in een ander perspectief?
Waarheid is relatief en een omgedraaide waarheid ook. Ieder wereldbeeld, ledere lensovertuiging, godsdienst of wat dan ook is een model. Een model om vooronszelf te verklaren hoe de wereld in elkaar zit maar ook hoe we ermee om kunnen gaan. Mensen kiezen overigens vaak voor vormen in plaats van functies, wat zuiver hanteren van modellen in de dagelijkse praktijk vaak bemoeilijkt.
Ik heb uw ontevreden betoog opgeluisterd met een prikkelende reactie. Niet omdat ik links ben, of rechts of de waarheid in pacht denk te hebben of wat dan ook. Maar juist omdat uw reactie er één is van ‘hakken in het zand’. Niet opzoek naar de grenzen van het menselijk kunnen en vooruitgang, geen voorstellen hoe ‘het’, de wereldproblemen waar u ook leesbaar onder te lijden heeft, anders of beter kunnen. Nee een ouderwets potje raaskallen en zeiken. ZOals die boer die bang was van de trein omdat z’n koeien zure melk zouden geven!
Kijk het gaat mij er niet om dat u een voorbeeldig groene medemens wordt n.a.v van mijn reactie. Ik wil slechts tonen dat uw houding t.o.v. dergelijke zaken niet constructief is voor geen van de kampen die u ziet (links, rechts, groen of grijs) van meerwaarde is. Zit u misschien vast in een politiek vacuuum? Want het is u niet niet zozeer om het milieu of milieuproblemen te doen. Daar lijkt u ook geen kaas van gegeten te hebben. Het gaat er bij u (volgens mij) om het gal te spuien. Draagt uw houding bij aan de oplossing van uw probleem? Of draagt uw houding bij aan uw probleem?
Vindt u dat de overheid, al dan niet onder dwang van de milieubeweging zoals u stelt, het mis heeft door voor een gezonder milieu of schonere lucht op te komen. Begin dan een lobby om vooral niets aan het milieu te doen. Da’s lastiger dan ‘het gezeur’ dat u voor mijn voeten werpt. Omdat de uitdaging dan ligt in feiten en niet in meningen.
Wind energie is fantastisch! De Zaanstreek één van de eerste west Europese industriegebieden is er groot mee geworden. Een leuke voetnoot. Veel van die aanvankelijke windindustrie heeft plaatsgemaakt voor natuur!
Nieuwe ronden nieuwe kansen!
Groet van Dré
Domidree,
Wat bent u toch een warhoofd man. De eerste molens in de Zaanstreek dateren van rond 1600. Het duurde toen nog zo’n kleine 200 jaar voordat de mens de elektriciteit een heel klein beetje in de greep begon te krijgen. En toen nog konden we er maar weinig mee.
Wij willen niet zagen en malen op windenergie. Wij willen soepel draaiende motoren onder de motorkap, nauwkeurig afstelbare broodroosters en mooie boeken lezen als het buiten donker is.
Tja zegt u dan weer: “gewoon de verkeerde energiekeuze”.
En dan uw voetnoot: da’s geen natuur hoor waar u het over heeft. Dat is gewoon een weiland met hier een daar een kieviet.
Hoe dan ook waar ik woon is de lucht brandschoon, in de rivieren en beekjes krioelt het van de forel, de zalm stoomt ook al aardig op en het huis staat op zo’n 300 meter boven de zeespiegel (just in case).
Ik wil best met u in gesprek maar met dat Bres-achtig Vinkenoog-proza van u gaat dat niet lukken.Beste Dré,
Interessant dat je in je laatste alinea de overtuiging van een ander kwalificeert als "gezeur dat voor jouw voeten geworpen wordt". En dat terwijl je in de eerste alinea opmerkt dat de waarheid en de omgedraaide waarheid relatief zijn.
Je bent gewoon werkelijk datgene waarvan "Der wütende Koch" een beeld schetst. Je reactie is bijna absurdistisch te noemen.
Overigens, waarom heeft die windmolentechnologie van de Zaanstreek zich niet verder ontwikkeld? Waarom heeft die toenmalige industrie plaatsgemaakt voor natuur? Stel deze vragen aan jezelf en probeer antwoorden te vinden.
Dré, zou je in plaats van deze kant noch wal rakende psychobabble misschien iets inhoudelijks willen zeggen over windenergie? En dan bedoel ik niet die vergelijking met de Zaanstreek. Het betreft hier andere tijden & andere molens dus de vergelijking gaat geheel mank. Ben je het eens met de kritiek die Lukkes hierboven poneert? En realiseer je dat die ‘lobby om vooral niets aan het milieu te doen’ reeds bestaat.
Het statement van de heer Rosmolen is in elk geval wetenschappelijk verantwoord. Omdat de wind nooit constant dezelfde sterkte heeft en ook niet constant uit dezelfde richting waait zal, eerder dan bij andere bewegende machines, materiaalvermoeidheid optreden. Ook is er een ondergrens en een bovengrens aan de windkracht. Tenslotte is het electrisch rendement van windenergie lager dan van stoom via gas, olie en kolen, of gasturbines. De precieze getallen weet ik niet maar in Petten weten ze daar ongetwijfeld meer van.Daarom moeten de investeringen en afschrijvingen van de windturbines kritisch worden bekeken. Het gebruik van ‘tip-vanes’leidt tot een hoger rendement maar ik heb nog weinig windturbines gezien die daarmee zijn uitgerust.
Het sinterklaasverhaal is een sterke metafoor en geldt natuurlijk voor heel veel zaken: de HSL, de Betuwespoorlijn, de opwarming van de aarde door CO2 en, last but not least, de bevindingen van de Deltacommissie.
Als ik dit zo lees Dré, veronderstel ik dat je ook regelmatig marxistisch-leninstisch websites frequenteert. Maar probeer eens inhoudelijk op de materie in te gaan.
En overigens, om maar gelijk alles te relativeren, de verwachting is dat zo tussen 2 en 5 miljard jaar na nu, de aarde in een zwart gat gezogen wordt.
Mensen lopen al millenia tegen hun eigen grenzen en weten ze te verleggen en een windmolen is leuk als studieobject, maar niet als bodemloze put!
@Johan,
Bouwen van een kerncentrale duurt heel lang en is heel duur. Er zijn maar één of twee bedrijven die de reactorvaten kunnen maken. En de uraniumvoorraad is net zo eindig als de fossiele brandstof. Op iets langere termijn zullen we dus toch iets moeten verzinnen. Directe of indirecte (wind) zonne-energie is dan het enige dat overblijft.
Mijn eerste reactie stukje was een beetje verdwaald en bovenaan als #3 terechtgekomen. Hierbij nog eens:
Maar weinig commentatoren lijken de moeite te nemen zich een beetje serieus informeren over de onderwerpen waarover ze zich een mening permitteren. Het uitgangspunt lijkt vooral ‘we worden belazerd’ en alles wat dat ondersteunt is welkom.
Het ‘Technisch Weekblad’ van deze week (no 39) heeft als bijlage een ‘energiespecial’ die de vrolijke bloggers misschien eens zouden kunnen lezen voor ze weer eens uit de heup schieten. Met serieuze overzichten van energiestromen, voor- en nadelen van de diverse types centrales in verband met hun geschiktheid voor wisselende vraag, beschikbaarheid van brandstoffen, de tegengestelde belangen van WKK-installaties (industrie en tuinders) vs sommige voorgestelde kolencentrales en nog het een en ander, zoals wat interessante opmerkingen over ‘peak coal’ en ‘peak gas’.
Wie zonder meer van mening is dat windenergie zonder vervelende lobbyisten (de voorstanders van niet-fossiele energie zijn trouwens niet de enigen die lobbyen) geen kans zou hebben zou zich eens moeten afvragen waarom China, dat toch op enorme schaal kolencentrales bouwt om ze met eigen kolen te stoken, ook serieus inzet op windenergie.
Met voor behalve de gevestigde grote fabrikanten (w.o. Siemens) ook een leuke order voor het Nederlandse EWT, met zijn geavanceerde -tandwielkastloze en daarmee een stuk minder onderhoudsgevoelige- windturbines om er in een joint venture in China de komende 5 jaar 1000 te bouwen.
http://www.ewtinternational.com/?m=documents&doc_id=40&id=30
Citaat: ‘China installed 3,450 megawatts of wind capacity in 2007, a 156-percent increase over 2006. China’s government stimulates the development of wind power and aims at a total installed capacity of 40.000 MW by the year 2020.’
Windmolens draaien lang niet altijd, maar het blijft toch een aardig rijtje Borssele’s.
Zouden de Chinezen ook al niet kunnen rekenen? En de Spanjaarden? En de Californiërs? Of kijken ze daar wat verder vooruit?
De overweging dat je stroom niet kunt opslaan is maar gedeeltelijk waar: je kunt bufferen met waterkrachtcentrales. Het oude argument dat het daarvoor vereiste lange-afstands transport van stroom te grote verliezen geeft is achterhaald. Er zijn serieuze ontwikkelingen in verlies-arm lange-afstands transport van elektrische energie via hoogspannings-gelijkstroom (i.p.v. wisselstroom). Onlangs is een 600 MW onderzeese verbinding Delfzijl-Noorwegen in gebruik genomen. Heeft dit voorjaar al een kapitaal opgeleverd omdat de Noren met de grote regenval van dit jaar heel erg goedkoop veel stroom konden leveren. En omzetten van elektrische- in chemische energie (waterstof, aluminium, koper, ??) is dagelijkse kost. En mocht de elektrische auto wat worden dan kun je bufferen in al die auto-accu’s die moeten worden opgeladen. En ook warmte kun je bufferen.
Wind waait nog steeds gratis. Voor fossiele brandstoffen zijn we afhankelijk van verre en niet altijd even stabiele landen. Bovendien raakt de tegen aanvaardbare prijzen te winnen voorraad sneller op dan gedacht.
Windmolens op zee zijn tot dusverre duur om te installeren en te onderhouden. Wat ondanks de veel betere windcondities voor windmolens een eindje uit de kust tot een hogere KWh prijs leidt dan op land, waar ze al gauw weer in de weg staan. Maar ook hier begint het ingenieursvernuft zijn vruchten af te werpen met allerlei slims om slijtage en corrosie te vermijden.
Nieuw commentaar posten