Aanstaande zaterdag 31 mei houdt het CDA het jaarlijkse congres en naar verwachting zullen de keurige dames en heren aldaar gemiddeld drie maal per uitgesproken zin het woord ‘duurzaam’ gebruiken. Het CDA is daarin niet uniek, ook andere partijen doen dit en altijd met een intonatie van iedereen-begrijpt-wat-ik-bedoel. Maar de vraag is of die mensen zelf wel begrijpen wat ze bedoelen als ze het over duurzaamheid hebben. Ton Ahsmann over een hol modewoord.

Het klimaat gedraagt zich de laatste jaren niet overeenkomstig de projecties van het IPCC (het Klimaatpanel van de Ve­re­nigde Naties). In plaats van een steeds snellere opwarming van de aarde, als gevolg van de mense­lijke uitstoot van CO2, vertoont de gemiddelde we­reldtempe­ratuur de laatste tien jaar een be­trekkelijk vlak verloop – ondanks voortgaande stijging van de CO2-concentratie in de atmosfeer. Is de opwarming gestopt? Over dat soort vragen gaat op 8 mei aanstaande in Perscentrum Nieuwspoort het tweede seminar van de Groene Rekenkamer. Klik hier voor het hele programma en laat U online inschrijven. Graag tot acht mei!.

Windmolens zijn wellicht toch minder veilig dan doorgaans wordt aangenomen, die indruk krijg je als je kijkt naar het filmpje hierbij waarop een windmolen op hol slaat en explodeert. Het gebeurde op 22 februari in de Deense plaats Hornslet in de Djursland regio in het westen van Jutland (nieuws over een los draadje in een kerncentrale gaat wat sneller over de wereld).

"Als het hier niet waait dan waait het ergens anders wel" . Het is een veel gebruikt argument van voorstanders van windenergie om vooral op zee grote hoeveelheden windparken te plaatsen, en die dan aan elkaar te koppelen, zodat er ook stroom geleverd wordt als het ergens niet waait. Het is waar: het waait niet altijd overal tegelijk, maar toch hebben we niets aan die wijsheid zoals Frederik H. Kreuger voorrekent.

Hij staat bekend als een wereldwijd expert op het gebied van ontbossing. Hij maakt zich daarover grote zorgen. Woorden als ‘duurzaam’, ‘biodiversiteit’ en ‘klimaatverandering’ behoren tot zijn dagelijkse vocabulaire. Hij studeerde de afgelopen drie jaar op de wereldwijde cijfers over ontbossing en concludeert: Onze analyse bewijst niet dat er geen afname is van het tropische bos, alleen dat het heel moeilijk is om deze overtuigend aan te tonen. Hij staat bekend als een wereldwijd expert op het gebied van ontbossing. Hij maakt zich daarover grote zorgen. Woorden als ‘duurzaam’, ‘biodiversiteit’ en ‘klimaatverandering’ behoren tot zijn dagelijkse vocabulaire. Hij studeerde de afgelopen drie jaar op de wereldwijde cijfers over ontbossing en concludeert: Onze analyse bewijst niet dat er geen afname is van het tropische bos, alleen dat het heel moeilijk is om deze overtuigend aan te tonen.

Het regenwoud in de Amazone is geen stuk natuur met een geschiedenis van miljoenen jaren, maar een verwilderde boomgaard uit de tijd voor Columbus - door mensen gemaakt dus. De Amazone is bovendien maar één van vele voorbeelden van hoe pre-Columbiaanse Indianen massaal de natuur naar hun hand zetten in zowel noord als midden als zuid-Amerika. Dat betoogt de Amerikaanse journalist Charles C. Mann in zijn ook in Nederland verschenen boek 1491 - De ontdekking van pre-Columbiaans Amerika.

In 2001 gebruikten de kerncentrales in de wereld gezamenlijk 64.000 ton uranium. De geschatte winbare wereldvoorraad bedraagt nu 17 miljoen ton, hetgeen betekent dat die centrales in ieder geval 250 jaar door zouden kunnen draaien.

Maar we willen meer kerncentrales, en volgens sommigen ontstaan er dan snel tekorten aan uranium. Dat probleem kan opgelost worden door de oude brandstof nog eens te gebruiken (door deze ‘op te werken’ of door ‘snelle kweekreactoren’ in te zetten). Maar hoewel dit een vorm van recycling is, wijzen velen dit af wegens de mogelijke gevaren. Volgens de Harvard Universiteit is opwerking of ‘kweken’ helemaal niet nodig, er is plenty uranium.

De atoombommen die in 1945 op Hiroshima en Nagasaki vielen eisten in luttele maanden 103.000 levens (*). Nog nooit eerder waren bommen gebruikt met een dergelijke vernietigende kracht, maar ook nog nooit eerder werkte een explosie zo lang na: tot vele maanden later stierven duizenden mensen aan stralingsziekte. Sinds Hiroshima en Nagasaki staat radioactieve straling synoniem met de dood en ontelbaar zijn de demonstraties die in de afgelopen halve eeuw over de hele wereld plaats vonden tegen de dodelijke dreiging van kernbommen, van kerncentrales, van radioactief afval, kortom van straling.

Tegen die achtergrond is het merkwaardig dat je in dat zo zwaar bestraalde Japan vandaag de dag ook allerlei kledingstukken kunt kopen die `verrijkt` zijn met radioactiviteit, juwelen die de drager bestralen, radioactieve objecten die je onder je hoofdkussen legt zodat je `s nachts bestraald wordt. Het gaat hier niet om met strikte veiligheidseisen omgeven apparaten om kankergezwellen te bestralen waar alleen artsen mee mogen werken, maar om consumentenproducten, voor iedereen te koop. Vooral om kanker te voorkomen en anderszins langer en beter te leven. De handel in radioactieve kleding is serieus, een grote textielfabrikant spreekt van een groeimarkt.

Hoewel de uit het Rapport van de Club van Rome voortvloeiende discussies hun grootste felheid gehad lijken te hebben, blijft de materie waar het om gaat actueel. In deze korte bijdrage wordt getracht aan te tonen dat Meadows c.s. vanuit een fundamentele misvatting tot hun onheilspellende visie zijn gekomen: de bewering dat de toekomst van een in aantal groeiende mensheid aantoonbaar eindig is. In de geschiedenis blijkt de mens van geval tot geval steeds weer in staat bestaande obstakels te omzeilen door bestaande grenzen te verleggen. Het gaat dan ook niet om de grenzen van de groei, maar om de groei van de grenzen.

In augustus 1971 werd het Nederlandse publiek voor het eerst ingelicht over de komende ondergang van de mensheid, zoals die was uitgerekend door de Amerikaanse professoren Forrester en Meadows van het Massachusetts Institute of Technology, samen met een reuzecomputer. De berichten hierover waren nogal vaag - het precieze van de rekenwijze en uitkomsten heeft nog heel lang op zich laten wachten - maar tegelijk heel stellig: binnen een jaar of dertig zou de mensheid, een overweldigende ramp overkomen als gevolg van vervuiling in conjunctie met het opraken van landbouwgrond, grondstoffen, energie en zoet water. Gesuggereerd werd dat de ramp wel zo’n beetje het einde betekende van de Westerse wereld, zo niet van de mensheid.