Sommigen noemen de milieubeweging wel de ‘brandnetel-taliban’ en dankzij het mailtje dat de Deen Siegfried Christiansen ons enkele dagen terug stuurde begrijpen we dat nu veel beter. Van de taliban en aanverwante fundamentalisten mag je geen afbeeldingen van Mohammed gebruiken, en er zeker geen grapjes mee maken; van anti-kernenergieactivist Siegfried Christiansen uit Denemarken mogen wij het hierbijgaande plaatje van de lachende zon niet gebruiken. Het is een satire op het logo waar Christiansen vele jaren bakken met geld mee binnensleepte (deze dus), maar met de woorden van de profeet (‘Atoomenergie? nee bedankt!) wordt niet gespot en het is bovendien een schending van het copyright dat SC bezit. Dus weg plaatje of anders naar de rechter. 

Ondergetekende heeft in de jaren 70 op anti-kernenergiedemonstraties (jawel) duizenden en duizenden guldens binnengehaald voor de Vereniging Milieudefensie met de verkoop van het lachende zonnetje als button, sticker enzovoort in ongeveer alle talen van de wereld. Ze konden niet aangesleept worden. In die jaren diende de opbrengst voor het betalen van het personeel op het kantoor van WISE (World Information Service on Energy), een activiteit van Peer de Rijk (broer van Natuur & Milieu directeur Miriam de Rijk, die weer partner is van Wijnand Duijvendak). Dat kantoor bestaat nog steeds, maar de opbrengst van de zonnetjes is volgens de BBC teruggelopen naar 10.000 Euro per jaar en dat is waarschijnlijk niet genoeg. Het zou kunnen zijn dat men nu tracht de beurs aan te vullen door te procederen tegen onwelgevallig gebruik van het zonnetje. Het schijnt dat een auto-industrie dat het zonnetje gebruikte om te pleiten voor goedkope benzine of zoiets succesvol bij de rechter op de knieën werd gedwongen (en dan waarschijnlijk moest betalen).

Wij zij benieuwd of dat met ons ook lukt want zonder de rechter halen we dat ding niet weg. Onze argumenten: het ding refereert weliswaar aan het lachende zonnetje, maar is daar juist een soort satire op, het is een soort cartoon. De actiebeweging - waar Christiansen toe behoort - heeft een lange geschiedenis van het modificeren van logo’s om duidelijk te maken hoe immoreel multinationale bedrijven wel niet zijn. Wat de Groene Rekenkamer hier heeft gedaan past dus geheel binnen de tradities van het activisme.

Worden er grenzen overschreden? Voor de Deense wereldverbeteraars is de lachende zon een melkkoetje. Verstoren wij hun handel? Geenszins, we beogen met de plaatsing ervan geen enkel commercieel doel. Dat is heel wat anders dan destijds de uitgave van Asterix en de Kernsentrale, een (overigens best geestige) collage van uit de reguliere albums gejatte plaatjes, voorzien van eigen ‘kritiese’ teksten. Het was uitdrukkelijk de bedoeling om hier geld te verdienen met andermans tekenwerk. Als ik me goed herinner is dat destijds verboden (het album is overigens nog op tal van plekken te koop). Wij denken dat de rechter onze visie zal delen dat dit niet te vergelijken is met ons gebruik van deze groene nep button. 

Christiansen eist ook dat we vertellen hoe we aan deze afbeelding komen. Wel, op het internet gevonden, maar we konden de plek niet meer terugvinden. Maar al surfend vonden we nog wel enkele plekken waar op vergelijkbare wijze met het zonnetje wordt omgesprongen: in Duitsland (hier), op de website van het tijdschrift Nature (hier) en in ons eigen Elsevier (hier een plaatje uit het archief van GeenStijl).

De website GeenStijl heeft overigens een tijd terug een vergelijkbaar mailtje gehad, niet van Christiansen, maar van Peer de Rijk (zie hier).  Van een heuse zaak lijkt het niet te zijn gekomen.

Het mailtje dat naar Siegfried Christiansen is teruggegaan staat hier. Het antwoord van de Groene Rekenkamer staat hier.

UPDATE

Het heeft nogal lang gelegen maar zoals verwacht zien de Denen af van verdere actie. In een mailtje van 27 november 2008 zegt Christiansen dat hij het niet eens is met onze claim dat hier sprake is van satire. Hij schrijft:

‘Er zit niet het geringste element van satire in het omkeren van de boodschap van een logo teneinde het tegenovergestelde uit te drukken. Je zou een punt hebben gehad als wij inconsistent hadden geredeneerd en als sommige van onze activiteiten uitgelegd hadden kunnen worden als pro-nucleair. Dat is echter niet gebeurd. Wat de Groene Rekenkamer heeft gedaan kan nauwelijks anders gezien worden dan als het kapen van het Lachende zonnetje-logo in een poging een pro-nucleaire boodschap uit te dragen, en zelfs te gebruiken als een logo voor je site. Dat is eenvoudig gezegd diefstal en het sponzen van een ontwerp dat voor een ander doel is gemaakt en als zodanig beschermd als EU-Handelsmerk. In overeenstemming daarmee verzoeken we U nadrukkelijk dit misbruik te staken.Maar aangezien het hier een puur niet commerciële activiteit is hebben wij geen belang in het ondernemen van verder juridische actie. We vertrouwen erop dat U Uw creativiteit zult gebruiken om een eigen ontwerp voor een logo te maken dat past bij Uw pro nucleaire campagne’.

Zoals verwacht loopt het dus met een sisser af. Christiansens’  redenering inzake wanneer iets wel of niet een satire is kan ik niet volgen, maar het doet er ook niet meer toe. Als logo voor de site is dat zonnetje overigens nooit gebruikt.